Prawo pracy reguluje relację między pracownikiem a pracodawcą. Warto znać przepisy, tak, aby umieć jasno określić wymagania, ale również, by bronić swoich praw.
Wykonywanie pracy, a brak umowy o pracę
Jednym z podstawowych naruszeń, wynikających z przepisów prawa pracy jest zatrudnianie pracownika bez umowy o pracę. Z jednej strony może chodzić o pracę "na czarno", z drugiej o nieprawidłową umowę. W przypadku pracy "na czarno", pracodawca może zostać obciążony grzywną w wysokości nawet do 30 000 złotych. Jeśli chodzi o nieprawidłową umowę, dotyczy to sytuacji, gdy z daną osobą zawarto na przykład umowę o dzieło, podczas gdy zakres obowiązków i sposób wykonywania ich przez tę osobę odpowiada zasadniczo umowie o pracę. Pracownik może korzystając z pomocy prawnej (warto sprawdzić podmioty, które zajmują się prawem pracy, na przykład adwokat Katowice), wytoczyć powództwo o ustalenie stosunku pracy. Z umowy cywilnoprawnej nie uzyska bowiem wielu korzyści związanych z przyszłą emeryturą czy bieżącymi urlopami. Dlatego też, przed podpisaniem umowy, obie strony powinny rozważyć formę zatrudnienia.
Prawa pracownika
Kodeks pracy reguluje też prawa pracownika, których świadomość powinny mieć obie strony. Po pierwsze – warto wiedzieć jak z nich korzystać. Po drugie – ich nadużywanie, ale też odmowa skorzystania z nich niosą dla pracodawcy negatywne konsekwencje.
Pracownik ma na przykład prawo nie tylko do płatnego urlopu, w wymiarze określonym ustawą, ale również do dni wolnych związanych ze śmiercią bliskiej osoby w rodzinie ( ale już nie bliskiej w rozumieniu sentymentalnym), opieką nad zdrowym dzieckiem. Stosunkowo niedawno wprowadzono też urlop powiązany z występowaniem siły wyższej.
Całym działem prawa pracy są prawa pracownika związane z rodzicielstwem. Warto wiedzieć, że na przykład pracownica w ciąży uprawniona jest do otrzymywania 100% wynagrodzenia podczas L4 w związku z ciążą, ale że też nie można jej w czasie ciąży zwolnić.
Prawa pracodawcy
Wydaje się, że kodeks pracy w wielu sytuacjach stoi po stronie pracownika. Warto jednak wiedzieć, że również pracodawca może wykorzystać instytucje służące ochronie jego interesów. Do takich należy na przykład możliwość zwolnienia pracownika bez wypowiedzenia, z jego winy, wtedy gdy dopuści się ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych. Pracodawca może też dbać o dobro zakładu, mienie, ma prawo do zachowania tajemnicy wobec informacji, których ujawnienie mogłoby narazić na szkodę zakład pracy. Warto mieć na uwadze te uprawnienia.
